โบราณาจารย์ท่านมีความรอบรู้ และพยายามทิ้งมรดกไว้ ให้แก่ลูกหลานหลายแบบหลายประการ โดยเฉพาะ การ ละเล่นต่าง ๆ อาจจะมีการจำลองแบบ ของการศึกสงคราม เอา มาใช้ในการเล่น อันได้แก่ หมากรุกไทย
กระบวนการของหมากรุกไทย ได้ย่อแบบการยุทธเอาไว้ ใน กระดานทั้งหมด จะเห็นได้ว่าลักษณะ ของขุน อัน หมายถึง จอมทัพไทยนั้น มีลักษณะแปลกกว่าขุน หรือ จอมทัพของ ชาติอื่น ๆ ทั้งนี้ก็เนื่องมาจาก ความเป็น ยอดนักรบ ของคนไทย นั่นเอง และการวางแผนรบนั้น หมากรุกของไทย ต้องมีส่วน สัมพันธ์เกี่ยวข้องกับ ผู้เข้า สู่สมรภูมิทุกคน ไม่ว่าจะเป็น พลทหาร หรือนายทัพ นาย กองม้า นายกองเรือ ต่างก็มีส่วน สัมพันธ์กับการรบ ด้วยกัน ทั้งสิ้น
ข้าพเจ้าเคยไปนั่งดูการเล่นหมากรุกไทย ของบรรดา นักหมากรุก ชั้นนำหลายต่อหลายท่าน ไม่ว่าจะเป็นการเดินเล่น เพื่อสอนแต้มต่อให้แก่กัน หรือเป็นการแข่งขันก็ตาม แต่ละคน ก็มีแนวทางการเดินทัพ ของตน เป็นคนละแบบ ไม่เหมือนกันทีเดียว ทำให้เกิดความคิดขึ้นมาบ้างว่า หากได้จำลองแบบ การเดินของท่าน เหล่านั้น มาไว้เป็นตัวอักษรก็คงจะดีไม่น้อย และนอกจากนี้ในกระบวนทัพ ก็อาจจะมีความสัมพันธ์ เกี่ยวข้อง กับ ชีวิตจริงบ้าง ไม่มากก็น้อย เพราะคนเราทุกคน ต้องต่อสู้กับสงครามชีวิตอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน บางครั้งก็ ได้รับ ชัยชนะ ทำให้เกิดความสุขสมหวัง แต่ในบางครั้งเกิด การผิดพลาดขึ้น ก็ทำให้เกิดความโศกเศร้าเสียใจ ถึงกับพลัดบ้าน พลัดเรือนก็มี กระบวนการดังกล่าวนี้อาจจะจำลอง ลงมาบนกระดานหมากรุกได้เป็นอย่างดี
ผู้เล่นหมากรุกแทบทุกคนจะต้องมีน้ำใจกล้าหาญ รู้จักการพินิจพิจารณาเหตุการณ์เฉพาะหน้าได้เป็นอย่างดี ซึ่ง เรื่องนี้เป็น มนต์ขลังประการหนึ่ง ซึ่งทำให้มากรุกไทยยังคงเป็นกีฬาในร่ม ซึ่งยังได้รับความนิยมอยู่ จนตราบเท่า ทุกวันนี้
ยามว่างจะฝึกสมองของท่านให้เฉียบแหลม มีความอดทน รู้จักการอดกลั้นแล้ว ข้าพเจ้าคิดว่าการเล่นอื่นใด คงจะ ไม่ดี ไปกว่าหมากรุกไทยเป็นแน่












